Rapor 1: 17.04.2009   Raportör A.Kadir Demircan

Gönen Çevre Raporu

 Çevre ve Doğanın Önemi                                                        

 Bir toplumun ve şehrin kalkınması, modernleşmesi, huzur ve refah standartlarının artması; eğitimle, bilimle, azim ve kararlılıkla,  birlik, beraberlik halinde ortak hareket etmekle, ferdiyetçilik değil cemiyetçilikle, doğru zaman, doğru iş, doğru kişi ve hizmet üretmek isteyenlerin önünün açılması ve destek olunmasıyla mümkündür. Bilgi toplumu olmak demek aynı zamanda eğitilmiş ve kalkınmış toplum olmak demektir.  Kalkınmış toplumlar da çevre ve doğa en önemli faktördür.

Çevre medeniyet demek, ekonomi, iş, sağlık, huzur, kalkınma,  sanayi, modernleşme, kültür ve turizm demektir. Çevre sorunu bulunan veya çevre sorunlarına duyarsız bulunan toplumlar kalkınma ivmesi sergileyemezler.

       Hepimiz; cemiyet, birey ve fert olarak sorumluluk taşımalıyız ve yaşadığımız topraklar ve toplum için bir şeyler yapmalıyız..

Türkiye bölgeleri içerisinde Marmara bölgesi en güzel çevre ve doğaya sahip bir bölgedir. Marmara bölgesi içerisinde de Balıkesir ili in iyi iller arasındadır. Balıkesir ili ilçeleri içerisinde de Gönen’in konumu, doğal varlıkları, coğrafi yapısı ve natural dokusu adeta insanı büyüleyici bir güzelliğe sahiptir.

Gönen bu natural dokusu itibariyle Şifa Diyarı Gönen olarak anılmaktadır. Bu özelliğinden dolayı da yerli ve yabancı turistler tarafından ilgi merkezi olmuştur.

İlçedeki natural hayat kırsal kesimde daha baskındır. Şehir merkezi için aynı şeyi söylememiz mümkün değildir.

Çevre ve Doğa Açısından Gönen’in ayrıcalıkları - farklı özellikleri

Gönen,  birçok terimlerde şifa diyarı Gönen olarak ifade edilmekte ve adlandırılmaktadır. Bu ismin kullanılması, kaplıcalar diyarı, kaplıcalar şehri, değişik türlerdeki şifalı suları, şifalı otları ve bitkileri, oksijen deposunu andıran devasa kayın ve meşe ormanları varlığından kaynaklanmaktadır.

 Doğal dokusu ve doğal zenginlikleri, dört iklimin yaşanabildiği havası,  sağlıklı yaşam için ayrı bir özelliğe sahip Denizkent sahili ve havasının yanında, sessiz ve sakin bir kent olma özelliği, sağlıklı, huzurlu,  doğa ve çevre ile baş başa bir yaşam tarzını benimseyen insanlar için özledikleri ve vazgeçilmez bir yerleşim yeri olarak kabul ettikleri bir şehir modeli özelliğini taşımaktadır. Bilim ve sağlık uzmanları ve otoriteleri de ilçenin bu natürel yapısını onaylamakta ve tavsiye etmektedirler.

 Gönen; Marmara ve Ege iklim kuşağında kalması, Akdeniz iklim kuşağından da kısmen etkilenmesi itibariyle her türlü polikültür ürün, bitki ve meyve türlerinin kolayca yetişebildiği bir bölgede yer almaktadır.

Büyük sanayi kuruluşları ve işletilmelerine uygun bir bölgedir, yeterli altyapıya sahiptir.

Çeltiğin en iyi çeltik yetiştirildiği bir bölgedir, Gönen Baldosu ile ünlenmiştir.

Kuzeyde Marmara denizi – Güneyde Ege denizi ile sınırdır. Her iki deniz sahiline de kolayca ulaşılabilmektedir.

96 adet köyü ile önemli bir kırsal yapıya, çevre ve doğal güzelliklere sahiptir.

Doğal dokusu film yapımcılarının ilgisini çekmekte ve bu bölgede sık sık film çekimleri gerçekleştirilmektedir

Çevre İle İlgili Kuruluşlar ve Fonksiyonları

         İlçede çevre ile ilgili faaliyet gösteren etkili bir sivil toplum kuruluşunun bulunmaması çok üzücüdür.  İsminde ve tüzüğünde çevre kelimesi bulunan birkaç dernek maalesef sadece tabeladan ibaret bulunmakta ve ilgilenmedikleri tek konuda çevre olmaktadır. Yerel yönetim ile yeni kurulan kent konseyinin de çevre ile ilgili etkili bir çalışması veya projesinin bulunduğu söylenemez.

Netice itibarıyla Gönende çevre sahipsizdir, çevre sorunları da hat safhadadır. Kaz dağarındaki kirli sanayi aramaları, Gönen’in hemen kenarına kurulma teşebbüsünde bulunulan çimento fabrikası girişimleri insan ve çevre sağlığını tehdit etmektedir.

İlçenin Temel Çevre Sorunları ve Çözümleri

Sorumsuzluk:

      İlçenin temel çevre sorunlarının başında, eğitimsizlik, sorumsuzluk, ferdiyetçilik, bireysel hareket,  bilgisizlik, ilgisizlik,  duyarsızlık, nema lazımcılık, kötü ve bilinçsiz yapılaşma, kamu ve sivil toplum kuruluşlarının çevre alanında gerekli çalışmaları yapmaması gelmektedir. Böyle olunca sorunlar kendiliğinden, bir kartopu gibi çoğalmakta, çevre sorunu ve felaketi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Menfaat Guruplarının Baskıları:

Çevre sorunlarına eğilen, duyarlı kişi ve kurumların da çeşitli siyasi oluşumlar ile çıkar ve menfaat guruplarınca baskı altında tutulmaları.

Hava kirliliği.

 Şehir merkezi, etrafı dağlarla çevrili olduğundan, çukurda kalmakta ve yeterli hava silkinasyonunun sağlanamaması neticesinde nemli, rutubetli bir hava şehre hakim olmaktadır. Bu da bazı kişilerde sağlık problemlerinin yaşanmasına sebep olabilmektedir. Özellikle kış aylarında sobalardan çıkan kömür dumanları büyük çaplı hava kirliliğine sebebiyet vermektedir.

      Gönen Çayı: Gönen çayı şehrin lağım suları ile deri sanayi kimyasal atıklarının karışmasıyla 20 km lik bir bölgeden Marmara denizine akmakta,  köylerde yaşayan ve tarım arazilerinde çalışan insanlar, hayvanlar ve bitkiler büyük bir sağlık sorunuyla karşı karşıya bulunmaktadırlar.

Çözüm: Deri sanayi atıkları depolama, arıtma ve geri dönüşüm sitemiyle yok edilmeli ve çayla teması kesilmelidir. Gönen lağım suları ve kanalizasyonu için de,  son sistem arıtma istemi kurularak çay ile temas kesilmelidir.

      Deri Sanayi Atıkları:

Deri sanayi atıkları, her ne kadar arıtma sistemi kurulmuş olsa da, bu sistemin gerçek anlamda arıtma sağladığı ve çevreye hiçbir zararının olmadığı söylenemez.

Çözüm: Deri sanayi, komple buradan kaldırılmalı, Taştepe Organize sanayi bölgesine aktarılmalıdır.

Şehir içi hurdalıklar ve kenarındaki çöplükler:

Şehir içinde gelişigüzel yapılaşmayla birlikte çeşitli eski hurdalıklar türemiştir. Eski yapılar, derme çatma, yıkık dökük evler, tarihi binalar, avlular şehre çok kötü bir görünüm vermektedir.

     Çözüm: Yerel yönetim, uygulanabilirliği olan, vatandaşı özendirici projeler ve kampanyalar hazırlayarak, halkla işbirliği içerisinde, şehir içerisindeki bütün yapı ve yapılaşmaların modernizasyonunu gerçekleştirmelidir.

Daha İyi Bir Çevre İçin, Kimler Neler Yapmalı

Sivil toplum kurumları çalışmalı, çalıştırılmalı.

Sivil toplum kuruluşlarıyla kaymakamlık ve Belediye ortak projeler üretmeli ve uygulamalı.

Odalar, meslek kuruluşları ve ticari işletmelerle işbirliğine gidilmeli.

Siyasi kurumlar ve hükümet bazınla çalışmalar başlatılmalı.

Eğitim, tanıtım ve bilgilendirme projeleri uygulamaya konulmalı.

Okullarda çevre ve doğa eğitimleri verilmeli.

İlçenin Konumu

Şifa diyarı Gönen ilçesi geniş bir ovanın güney kenarında, deniz seviyesinden 33 metre yükseklikte, 27.40 boylam, 40.05 dakika enlem derecesinde, Balıkesir ilinin kuzey batısında, Marmara bölgesinin de Güney Marmara bölümünde yer almaktadır. Doğusunda Bandırma ve Manyas ilçeleri, Batısında Çanakkale, Yenice ve Biga, Güneyinde de Balya şehirleriyle komşu olmaktadır. Batısında; 600 m. yükseklikte Hodul, 905 m yükseklikte Armutçuk, kuzey batısında 860 m yüksekliğinde kayın ormanlarıyla kaplı Aladağ dağları,  güneydoğusunda Çakmak ve Çoban sırtları, Kuzey Doğusunda Manyas gölü, Güney Batısında Marmara denizi ile Erdek ve Denizkent sahilleri yer almaktadır.

Yerleşim Yeri

Yerleşim yeri olarak etrafı dağlarla ve vadilerle çevrili olan şehir,  hafif mehilli düzlük bir ova üzerine kurulmuştur. Hava silkilasyonunun oldukça düşük olduğu şehirde son yıllarda verimli bağ, bahçe ile tarlalar bilinçsiz ve sorumsuzca köklenerek yerine konutlar inşa edilmiş, çevresel ve doğal yapı bozulmuş, tarım alanları daraltılmıştır.  Mevcut yapısı itibariyle şu anda konut yeri için uygun yerleşim yeri bulunmamaktadır. Uzmanlar yeni yerleşim yerlerinin tarıma, ormana ve meraya elverişli olmayan yüksek yerlere yapılması gerektiğini ve Gönen civarında da en uygun yerleşim yerinin Sarıköy tepeleri ile Taştepe, Alaattin, Bostancı, Paşaçiftlik köyleri arasındaki yerlerin olduğunu belirtmektedirler. Bu yerler; irili ufaklı tepelerden oluşan, verimsiz, tarıma, ormana, meraya elverişli olmayan ancak sağlam zeminlere sahip arazilerden oluşmaktadır.  Konutların buralara yapılmasıyla,  verimli tarım alanları ekonomiye ve üretime kazandırılmış olacak, sağlam zemine yapıldığı için deprem riski ve korkusu azalacak, hava silkilasyonu olduğu için daha sağlıklı bir yaşam imkânı sağlanacak,  aşırı yağmur ve sellerde su baskınları gibi doğal afetlerden etkilenmeyecektir.

GönTAM Gönen Tanıtım Araştırma İletişim ilim Proje ve Rehberlik Merkezi Derneği

Yönetim Kurulu Başkanlığı