Türkiye’de Tek Dünyada Tek
Gönen
İğne
Oyası
Tarihi Süreci
Teknik Özellikleri
Yapımı
Kullanımı
Faydaları
A. Kadir Demircan
Katkı Sağlayanlar
Fevziye Demircan
Salih Dökmen
Güray EKŞİ
Derya Dermenci
Gülümser Çetin
Hatice Altınok
Zeynep Sarıkaya
İçindekiler
1. Bölüm
İğne oyası nedir
Dantel oyası nedir
Oyacılığın
tarihi süreci
Oyacılığın
günümüzdeki durumu
Oyanın faydaları ve zararları nelerdir
Oyayı kimler ve niçin yapar
Oya nerelerde kullanılır
Oyayı kimler kullanır
Ülkemizde oya kullanımı
ne durumda
Turistik el sanatları açısından oyacılık
Oyanın teknik özellikleri
Sanatsal açıdan oyacılık
Türkiye’de hangi il ilçe ve yörelerde oya yapılır
2. Bölüm
Başlıca oya
çeşitleri
Başlıca oya modelleri ve isimleri
Oya modelleri
Oyanın yapılışı
3. Bölüm
Oya pazarları ve
fuarları
Oya tanıtım
filmleri
Oya siteleri
Oya satışları el
emeğini karşılıyor mu
Oyacıların
problemleri
İş ve ticari
potansiyel açısından oyacılık
Gönen oyasının
farkı
Gönen iğne oyasına nasıl sahip olabilirsiniz
Oya kursları
Oya fiyatları
Oya için
yapılması gerekenler
Oya Yapımı Kitabı
ve Seti Çıktı
1.Oya kitabı
2.Oya yapımı filmi,
3.1200 fotoğraflık oya
albümü,
4.Oya Örnekleri
5. Oya broşürü
Sadece 15 TL
Kitaba Nasıl Sahip
Olacaksınız
Kadir Demircan PTT - 101197
Halkbank: 93100052 No'lu Hesapların birine
15 TL yatırdıktan sonra
Bize isim ve adresinizi
veriyorsunuz
Aynı Gün PTT ile
Postalıyoruz - Posta Ücreti Bize Aittir
Kitap Sınırlı Sayıda
Basılmıştır Sipariş İçin Acele Ediniz
0536 606 2730
05303302293 0266.7726603 gonen-igneoyasi@hotmail.com
zeminlere değişik renkteki iplikler ile yapılan
süsleme için kullanılır.
Bu tarz işlemeler özellikle hanımlar
tarafından binlerce yıldan beridir yaygın olarak kullanılmaktadır. Endüstrinin
gelişmesi ile beraber nakış işleyen makineler üretilmiş ve tekstil, ayakkabı,
ev tekstili gibi birçok alanda kullanılmaya başlanmıştır. Nakış işleme mesleği
tüm dünyada başlı başına bir endüstri halini almıştır. Ancak bunca
makineleşmeye rağmen, halkın organik nakış veya oyaya ilgisi hiç kesilmediği gibi
son yıllarda iyiden iyiye artmıştır. Çünkü el emeği ile yapılan bir nakış eseri
bireyler için daha değerlidir, kıymetlidir. Bu durum, bir resimden bilerce
basılıp dağıtılanın yerine, ressamın kendi eli, duygusu ve kabiliyetiyle
yaptığı bir resmin asılmasının tercih edilmesi gibi bir durumdur.
Oya;
süslemek ve süslenmek ihtiyacıyla yapılan ve tekniği örgü olan bir el
sanatıdır.
Turistik el sanatları
grubuna giren ev ve süs eşyası türünden, takı ve süs amacıyla ağırlıklı olarak
hanımlar tarafından kullanılan estetik ve sanatsal özelliklere sahip bir eşya
türüdür.
Oyacılık ve özellikle
oya yapımı çok ince ve narin bir el işleri sanatıdır. Süs
eşyası olmanın ve kullanmanın da yanı sıra ekonomik getirisi de olduğu için
sanat ile birlikte ticari bir iş kolu haline de getirilerek yaygınlaştırılmış,
Gönen’li 7 yaşından 77 yaşına kadar, binlerce hatta onbinlerce hanım tarafından
en ince ayrıntılarına kadar öğrenilmiş ve üzerinde uzmanlaşılmış olan bir
sanat, meslek ve iş türüdür diye de tanımlayabiliriz.
Oya için, Gönen’li
hanımların el emeği, göz nuru ve büyük bir sabırla nakış nakış işleyip
dokudukları bir şaheserdir diyebiliriz.
Oya yapımı çok önemli
bir sanat dalı ve onu ruhuyla, zarafetiyle, hassasiyeti ve engin sabrı
sayesinde, iğnesinin ucuyla ilmik ilmik işleyen kişiyi de bir sanatkâr olarak
adlandırabiliriz.
Onu, yani oyayı, değerli
görüp yüklü paralar vererek satın alıp; üzerinde, ev ve işyerinde
değerlendirmesini ve kullanmasını bilen kişileri de, emeğe ve sanata değer
veren, sanattan anlayan, sanatın yaşatılmasına ve yaygınlaştırılmasına destek
olan, dünya güzelliklerini yaşamasını bilen ender ve naif kişiler olarak
tanımlayabiliriz.
İğne Oyasının diğer bir tanımı ise; İğne ile kumaş, kalın iplik ve zincir üzerine düğüm atılarak yapılan örgü türüdür. İğneye takılı ipliğin, oluşturulan küçük gözeneklerden geçirilip sıkıştırılması ile meydana gelen düğümlerin devam ettirilmesiyle yapılan bir el işidir.
Elsanatları
bir milletin kültürünü ve tarihi mozaiğini temsil etmekte ve tanıtmaktadır. Bu
nedenle el sanatları ürünleri de, o ülkenin kültürel kimliğinin en canlı
belgeleridir.
Bir ülkenin gelenek ve göreneklerinin, yaşama
biçiminin ve hayat felsefelerinin kuşaktan kuşağa aktarılmasında, gelişerek
devam etmesinde en büyük rolü yine el sanatları oynamaktadır. Bu nedenle bütün
milletler el sanatlarına büyük önem vermekte ve geçmişten geleceğe uzanan bir
kültür hazinesi olarak korumaktadır.
Anadolu Türkiyesi, sahip
olduğu el sanatlarının çeşitliliği ve üretim potansiyelinin zenginliği
bakımından yüzlerce, binlerce el sanatı ürününün yapıldığı ve dünyaya
tanıtıldığı önemli bir uygarlık beşiğidir.
İnsanoğlu; zevkini, estetiğini,
duygusallığını, hoşgörüsünü, pratikliğini üretmiş olduğu el sanatları ile de
işlemekte ve yansıtmaktadır. Kilimi, çorabı, oyası, heybesi, örgüleri, işlemesi
ve çeşitli gelenek ve görenekleriyle birleşen geleneksel Türk el sanatlarının
mükemmel örnekleri, Türk insanının yüreğinden kopup gelen ürünler, sanatta
inanılmaz güzelliklerin anlatıldığı şaheserlerdir, belgelerdir diyebiliriz.
El sanatlarımızın zarif
örneklerinden olan oya, değişik kaynaklarda: "ince bir dantel olarak tarif
edilebilir. Oya, kadın giyimlerinden çember ve başörtü gibi giyim kenarlarına
iğne ile yapılan veya yapılmış olarak hazır alınıp dikilen ipek veya iplikten
örgü, oymalı süs, renkli bir ibrişimden iğne ile çiçek veya yaprak şekillerinde
örülen işlemenin adıdır.
Oya; Türkiye’ye ve Türk insanına
özgü bir tür danteldir. Normal dantelin iki boyutluluğuna karşılık, oya üç
boyutlu olarak da örülebilir. Kumaşlara kenar süsü olarak işlenir. Bu
tanımlardan hareketle kısaca oyayı: iğne, mekik, tığ, firkete gibi aletlerle,
ipek, pamuk gibi ipler ve bazen de pul, boncuk gibi yardımcı malzemeler de
kullanılarak yapılan bir el sanatıdır diye de tanımlayabiliriz.
El
sanatları, insanoğlu var olduğundan beri hayat şartlarına bağlı olarak ortaya
çıkmıştır. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak, örtünmek ve korunmak amacı ile
ilk örneklerini vermiştir. Daha sonra gelişerek çevre şartlarına göre
değişimler gösteren el sanatları, ortaya çıktığı toplumun duygularını, sanatsal
beğenilerini ve kültürel özelliklerini yansıtır hale gelerek
"geleneksellik” ve “tarihi misyonluk” vasıflarını
kazanmıştır.
Kaynak: Bydigi Forum http://www.bydigi.net/el-sanatlari/254407-oya-yapimi-ve-cesitleri.html#post1895973
Oyacılığın
tarihi süreci
Oyacılığın Gönen'de ne zaman başladığı kesin
bir tarih olarak bilinemiyor, hiçbir kaynakta da rastlanılamadı.
Gönen'in yerlisi eski kuşak
ninelerden edinilen bilgilere göre; 1880'li yıllardan sonra oyanın; giyim
eşyaları başta olmak üzere ev eşyası ve çeyizlikler için yapıldığı söylenmektedir.
1950'li yıllardan sonra, şehir merkezindeki zengin ve varlıklı ailelere mensup
hanımlar, üzerlerinde ve evlerinde süs eşyası olarak kullanmak üzere, dar
gelirli kadınlara ücret karşılığı siparişle koza ipliği ile oya
yaptırdıklarmış. Bu işten gelir elde edilmesi üzerine 1969'lı yıllarla birlikte
Gönen’in pazarı olan salı günleri çarşının belli bir yerinde sabah erken
saatlerden öğle saatlerine kadar gerçekleşen oya alış - verişlerinin yapıldığı
bir oya pazarının da kurulmasıyla birlikte; oya resmen ticari alış veriş
malzemesi haline de gelmiştir. Oyayı yapanlar, yaptıkları oyayı hem süs eşyası
olarak evlerinde, çeyizlerinde, kendi üzerlerinde kullanıyorlar ve hem de daha
fazla üretip satarak aile bütçelerine önemli miktarda ekonomik bir gelir elde ediyorlar.
İğne oyasının Gönen’deki ilk
başlangıcının, bazı mucit ve el sanatlarında becerikli hanımların, boş
vakitlerini de değerlendirmek üzere pencerelerindeki tül perdelerin dokumaları
ve nakışlarından esinlenerek, perde kumaşının nakışlarına bakıp örnek çıkararak
aynısını yapmaya çalıştıkları ve bu yol ile oyacılığı geliştirdikleri
belirtilmektedir.
İğne oyaları, boyutlu
yapısı ve süsleyici niteliği ile el sanatlarımız içinde önemli bir yere
sahiptir.
Geçmişi çok eskilere dayandığı anlaşılan
iğne oyacılığı dünya literatürüne ‘Türk Danteli’
olarak girmiştir. İğne oyalarının Anadolu da çok eskilere dayanan belgeleri
bulunmuştur. Avrupa ülkelerinin dillerinde ‘oya’ sözcüğüne rastlanmamıştır.
Türk danteli olarak adlandırılan oyanın
benzetildiği örgülerden dantel Avrupa'da 16. yüzyılda tanınmıştır. Dantel 1594 yılında Fransız Akademi Lugatına
girmiş ve batı dillerinde de bu adla tanınmaktadır
Bu örgülerin Avrupa'da ortaya çıkışında
ve kökeni ile ilgili araştırmaların sonucunda bazı örgü adlarının ege
masallarında geçtiği, 1905'de Menfiz kazılarında bulunan eski örneklerden de
sanatın M.Ö. 2000 yıllara kadar uzandığı tahmin edilmektedir. Bazı kaynaklarda da iğne ile yapılan
örgülerin 12. yüzyılda Anadolu'dan Yunanistan'a ve oradan da İtalya yoluyla
Avrupa'ya geçtiği belirtilmektedir. Oya hakkında bugüne kadar ülkemizde yeterli
araştırma ve inceleme çalışmaları yapılmamıştır. Hatta oya ile ilgili kitaplarında sayıları
yok denecek kadar azdır. Maalesef
devletin ilgili birimlerinin de oya ile ilgili ciddi anlamda hiçbir
çalışmasının bulunmadığı görülmektedir.
Kaynaklarda oya benzeri bir örgüye rastlanmamakta, doğu ve batı
ülkelerinin dillerinde de oya kelimesi bulunamamaktadır.
Anadolu kadını duygu ve düşlerini
renklere ve oyaya büründürmektedir. Oyalarımız, bölgeden bölgeye, yöreden yöreye değişen
kültürel farklılıklara ve zevklere göre şekillenip biçimlenmekte ve benzediği
cisimlere göre isimler alabilmektedir.
Günümüzde Anadolu'da: tığ, iğne, mekik,
firkete gibi araçlarla uygulanan oyaların bordür ya da bir motif olarak
tasarlanmış olanları, kullanılan araç doğrultusunda ve yapım tekniklerine göre
değişik adlar alabilmektedir.
Günümüzdeki
oyacılık
Günümüzde oyacılık sektörü hem
sanatsal, kültürel ve hem de ekonomik ve
ticari anlamda oldukça gelişmiş bir düzeyde bulunmaktadır.
Oyacılık tarihi geçmişinden günümüzde dek çok önemli merhaleler kat
etmiştir. 1969 yılından beri Gönen çarşı
merkezinde bulunan oya pazarı, 2005 yılından itibaren kapalı pazaryerine
taşınarak daha modern ve özel bir oya pazarı yapısına kavuşturulmuştur.
Türkiye’nin her yeri, her bölgesi ve her sosyal sınıf dan
insanlar iğne oyasını tanıdığı gibi sosyal ve kültürel hayatta da aktif olarak
kullanmaya başlamıştır. Buna bağlı olarak, ülkemizin birçok il, ilçe ve
yörelerinde de iğne oyası yapımına bir meyil başlamıştır. Bazı üniversitelerin
ilgili bölümlerine oya bölümü de konulmuş, oyacılıkla ilgili kürsüler, dersler
ve tezlerinde hazırlanmasına başlanılmıştır. Büyük şehirlerin bazı belediyeleri
meslek kurslarına oyacılık kursunu da ilave ederek iğne oyası öğrenmek isteyen
bayanlara önemli fırsatlar sağlamıştır. Yine Balıkesir ilinin Bandırma
ilçesinde, bir sivil toplum kuruluşu AB kredilerinden yararlanarak iğne
oyasıyla ilgili eğitim, pazarlama ve istihdam projesi uygulamıştır.
Türkiye’de ilk defa 2002 yılından beri Gönen Belediyesi ile Gönen Halk
Eğitim Merkezi Müdürlüğü öncülüğünde Ulusal Oya ve Çeyiz Fuarı projesi başlatılmıştır.
Yine oya çeyiz fuarı çerçevesinde oya yapımı yarışmaları başlatılmış ve bu
yarışmalar geleneksel hale gelmiştir.
İğne
oyasının 2008 yılından beri aktif olarak yurt dışına da pazarlaması ve ihracatı
başlamış bulunmaktadır. Özellikle yurt dışındaki ülkelerde, Türkler ve
Arapların bu oyaları satın aldıkları ve kullandıkları görülmüştür. Gönen oya
pazarını ziyaret için Hollanda, Japonya, Almanya dan
Gönen’e gelen yabancı turistler olmuştur.
2010 yılı itibariyle şehir ve köyleriyle birlikte
72 bin nüfuslu Gönen ilçesinde, 50’in üzerinde oyacılık ve çeyiz dalında
faaliyet gösteren ticari işletme, 300 – 400 civarlarında da toptan ve perakende
pazaryerinde tezgâhı olan ve olmayan seyyar oya satıcısı olduğu tahmin
edilmektedir.
Yine 10.000 ile 12.00 arası oya yapan
bayanın, 8.000 – 10.000 arası olarak ta oya yapımını bilen ve ara sıra yapan
kadının bulunduğu tahmin edilmektedir.
Oya yapan hanımlar bir hafta buyunca
yaptıkları iğne oyası, dantel ve çeşitli türlerdeki oyaları dünyaca meşhur
Gönen oya pazarına sabahın 05- 06- 07 saatlerinden itibaren erken saatlerde
gelerek satmaktadırlar.
Bilindiği üzere oya pazarında hanımlar
yapmış oldukları el sanatları oyalarını istedikleri gibi serbest fiyat
üzerinden rahatça pazarlayabilmektedirler. Çünkü el sanatları vergiye veya
herhangi bir mali işleme tabi tutulmamaktadır.
Oya pazarında yapıcılar, satıcılar ve
alıcıların buluşması ve alışveriş işlemleri öğle saatlerine kadar devam
etmektedir. Sabahleyin belediye hoperlerinden yapılan dua ile açılan oya
pazarına ilçe bazındaki toptancılar ile ülkenin her tarafından gelen tüccarlar
katılmakta ve mal alarak ülke ve dünya piyasasına Gönen İğne Oyasını
taşımaktadırlar.
Bu kişiler salı ve diğer günleri pazardan
ve evlerden siparişle yaptırma ve satın alma yoluyla oyaları toplayıp başta;
İzmir, İstanbul, Bursa, Ankara illeri olmak üzere, yurdun çeşitli bölgelerinde
pazarlayarak geçimini oyacılıkla sağlamaktadırlar.
Geniş çaplı bir araştırma yapıldığında aktif ve pasif düzeyde oya işiyle meşgul
olan hane sayısının şehirde % 60 ‘ı geçeceği tahmin edilmektedir.
Gönen’in hemen hemen bütün köylerinde iğne
oyası yapılmaktadır. İğne oyasının en iyi yapıldığı ve bütün yarışmalarda
önemli derecelere giren hanımların çıktığı Hasanbey köyü ise oya işçiliği ve
sanatının uygulamasında en başta gelmektedir. Hasanbey iğne oyaları ilçe
genelinde önemli bir yer tutmakta ve bu köyde yapılan oyalar daha kaliteli
olduğundan oldukça yüksek fiyatlara da alıcı bulabilmektedirler.
Hasanbey köyünde oya öğrenimi ve yapımı
yaşının 7 yaşlarından başladığı ve 10-11 - 12
yaşlarındaki kız çocuklarının mükemmel derecede oya yaptıkları görülmektedir.
Gönen
oyacılığının sorunları olmasına rağmen kendi aralarında bir türlü
örgütlenememişlerdir. Kurmuş oldukları dernek ise başarısız olmuş ve işlevsiz
kalmıştır. Gönen iğne oyacılığının
yaygınlaştırılmasında en önemli katkıyı şüphesiz Gönen belediyesi ve Gönen İlçe
Halk Eğitim Merkezi yapmıştır. 2005 yılında Gönen’de ilk oya sitesini
GönTAM kurmuş ve günümüz 2010 yılı itibarıyla www.gonengontam.gen.tr/oya.html adresinden yayın yapan site
Türkiye’nin ve dünyanın takip ettiği, faydalandığı ve Gönen oyasını bütün
dünyaya aktaran tanıtan, yayan en önemli bir kaynak olmayı başarmıştır.
Yine 2009 yılında
GönTAM bünyesinde kurulan Gönen Oya Çeyiz El Sanatları Üretim Tanıtım Eğitim ve
Pazarlama Komisyonu ilk defa oya broşürünü bastırmış, www.oyaceyizkampanyasi.tr.gg, www.gonenigneoyasi.tr.gg
siteleri ile www.livestream.com/oyatv adresinden Türkiye ve dünyanın internetten
yayın yapan ilk Oya televizyonunu kurarak önemli bir yeniliğe imza atmıştır. Araştırmacı
Yazar A. Kadir Demircan öncülüğünde yapılan bu çalışmalarda, maalesef Gönenli
oyacı esnafının büyük bir bölümü hiçbir katkıda bulunmadığı gibi, oyacılığın
yaygınlaştırılması ile ilgili projelerin uygulanmasında da engelleyici
faaliyetler içerisinde bulunanlarında olduğu görülmüştür. Bütün bu
olumsuzluklara rağmen projeler birer birer uygulamaya konulmuş, en son olarak
da Türkiye’de oyacılıkla ilgili en kapsamlı ve en pratik olarak bu kitap
projesi uygulanmıştır. Yine bu okuduğunuz kitabın yayınlamasıyla ilgili
oyacıların çoğuna kitaba destek talebi için gidilmiş ancak bir tek oyacıdan
destek alınamamıştır.
Oyanın faydaları nelerdir
İğne oyasının hiçbir şekilde insana
zararlı bir yönünün olmadığı gibi, farklı açılardan, çok çeşitli, ilginç ve duyanları hayrete
düşüren faydaları da bulunmaktadır. İşte iğne oyasının insanoğluna sağladığı
olumlu yönlerini iki başlık halinde ele alalım.
1.Oyayı Kullananlar İçin
İğne oyasının kullanıcılarına sağladığı
faydalar şunlardır. Mekânlarınızı güzelleştirip
zenginleştirir, estetik ve sanat ruhu verir.
Eşyalarınızı korur, üzerinde dekor oluşturur,
derinlik kazandırır, biçim ve değer verir.
Çalışmayı ve üretmeyi teşvik eder, el emeğini korur.
İnsan psikolojisine faydalıdır, stresi azaltır, sabrı yükseltir.
İnsana ilham verir, dinlendirir, olumsuz düşüncelerden
arındırır, güzel düşüncelere sevk eder.
Beyaz renkli
olduğundan tek başına bir ışık kaynağıdır, üzerine gelen ışığın % 99 unu geri
yansıttığı için mekânlara ışık ve aydınlık verir.
En kalıcı ve kıymetli bir
hediye vasıtasıdır, dostlukları korur, geliştirir ve güçlendirir.
İnsanın fikir ve düşünce hayatına anlam verir, güç
kazandırır.
İnsanın yani sahibinin düşünce hayatını, iç dünyasını, ruh
halini ve felsefi yapısını yansıtır.
Olumsuz düşüncelerin
insan beyninde yer etmesini önler, olaylara ve konulara olan bakış açılarının
pozitif yönde değişmesinde etken rol oynar.
2. Oyayı Yapanlar
İçin
İnsanı iş, meslek ve
sanat sahibi yapar. Çalışmayı, üretmeyi, başarmayı, eser ortaya koymayı ve
gizli yeteneklerin ortaya çıkmasını sağlar,
teşvik eder. El emeğinin korunup geliştirilmesinde etkin rol oynar.
Boş zamanın
değerlendirilmesi için en uygun bir iş alanıdır. Her yerde ve mekânda oya
yapılabilir. Evde, iş yerinde, otobüste, yolculukta, misafirlikte itlenilen
yerde müsait zaman boşluklarının verimli geçirilmesi amacı kapsamında oya
yapılabilir.
Oya yapımı insanın dikkatini ve zamanını aldığı için kişiyi sıkıntı ve streslerden,
olumsuz düşünce ve vesveselerin uzantılarından korur, arındırır, uzak tutar.
Oya yapan insan kötülük düşünmeye, dedikodu yapmaya ve vesveseleri büyütmeye
zaman ve fırsat bulamaz.
Oya yapımı vaktin hem
maddi hem de manevi açıdan en iyi şekilde değerlendirilmesi için bir vasıtadır.
İyi bir eser, iş, sanat ortaya çıkardığından toplumda önemli bir kişi ve yeri
olduğu inancı kendisine büyük bir huzur, memnuniyet ve öz güven verir. Çalışan
demir pas tutmaz misali, çalışan, üreten insan yeni yeni üretim işlerine meyil
eder, oya yapımı diğer bir anlam da tembelliğin panzehiri olarak da
değerlendirilebilir.
Oya; herkesin kolayca
yapabileceği ek bir iş imkânıdır, aile bütçesine önemli sayılabilecek gelirler
sağlar. Ekonomik açıdan da insanı rahatlatan bir araçtır. Yapılan oya
bozulmadığı, ekşimediği, kokmadığı ve 50 ile
100 yıl arasında bir ömre sahip olduğu için, altın değerinde olup,
istenilen zamanda paraya çevrilebilen bir özelliğe sahiptir. Oya dan, alan da, satan da, kullanan da hiç kimse
zarar etmez.
Oya
İnsanları tanıştırıp kaynaştırır, yeni arkadaşlıkların ve dostlukların
oluşmasında köprü vazifesi görür, sosyal dayanışmayı ve yardımlaşmayı
güçlendirir, ticari, kültürel, sanatsal hayata canlılık ve aksiyonerlik verir.
Oya nerelerde kullanılır
1.İnsan üzerinde
kullanılır
Hanımlar
üzerlerinde takı, süs ve giyim eşyası olarak kullanırlar. Başörtü, çember,
kolye, bileklik, yaka oyası, fülor, elbise süslemeleri ve çeşitli biçimlerde
değerlendirilebilmektedir.
Hanımlar
namaz örtüsü ve yemenilere farklı bir güzellik ve estetiklik verilmesinde
kullanırlar.
2.Evlerde kullanılır
Evlerdeki sehpa, masa, vitrin başta olmak üzere çeşitli eşyalar üzerinde
süs ve örtü malzemesi olarak kullanılır.
Süs, sanat ve
kültür eşyası ile eşya süslemeleri ve örtüleri olarak evlerde ve evlerin
çeşitli bölümlerinde çok farklı amaçlar ve zevkler doğrultusunda
değerlendirilebilmektedir. Salon takımı,
yatak odası takımı, masa örtüsü, sehpa örtüsü, şemen, fiskos, karyola takımı, konsol, havlu kenarı, bohça kenarı v.s.
örnekleri çoğaltılabilir.
Yastık kenarları, yatak
odası takımı üzeri ve havlu kenarlarında süs malzemesi olarak kullanılır.
3.İşyerlerinde
kullanılır
İş
yeri ve büro dekorasyonunda, mekânın güzelleştirilmesi ve eşyaların korunması
amacına yönelik olarak kullanılır.
İşyerlerinde sehpa, masa, telefon, vazo,
ayna, bilgisayar türünde çeşitli mobilyalar ve eşyalar üzerinde kullanılır.
4.Eşyalarda, sabit ve durağan cisimler
üzerinde kullanılır.
Duvarlarda, kapılarda veya vitrinlerde
askı, sergi ve pano halinde görüntü ve dekorasyon malzemesi olarak da
kullanılabilir.
5. Çeyiz eşyası olarak kullanılır
Türk İslam geleneği olarak, evlenecek olan
genç kızlar ve anneleri çeyiz eşyalarının düzülmesi ve evlilik hazırlıklarının yapılması
olarak oyayı temin ederler.
Oyanın teknik ve fiziki özellikleri
Oya; filoş, naylon, ipek, çapa iplikle,
iğne ve tığ ile yapılır. Uzun ömürlüdür, yırtılmaz, sökülmez ve kolay eskimez.
Filoş iplikle yapılanları yıkandığında buruşmaz, kendini çekmez, ütü istemez.
Oya ipliğinin; beyaz, gri, kahverengi,
sarı, yeşil, siyah, pembe ve mor türlerinde çeşitli renkleri vardır.
İplikler 50- 60 numaralarla
adlandırılarak incelik ve kalınlık durumlarına göre ölçülendirilmiştir.
Oya yapımında, tekniğe uygun araçlar kullanılır.
Bunlar; İğne: Çelik maddesinden yapılan ince ve uzun özelliklerde
olanlar ile yapılır. Tığ; çelik maddesinden üretilmiş, iğneden daha kalındır.
Makas: Çelik maddesinden üretilmiş, keskin nakış makası kullanılır.
Kök: Oyanın ilk başlangıç noktasıdır, zürafanın tekrarı ile oluşur.
Mekik; çok eskiden, tahtadan imal edilmiş olanlarıyla, başta havlı kenarı olmak
üzere çeşitli türlerdeki oyaların yapılabildiği oya yapım aletidir. Günümüzde
ahşap mekiklerin yerini plastikten üretilmiş aletler almıştır.
Firkete; çelikten imal edilmiş şişin kıvrılarak U şekli
verilmesiyle meydana gelen bir alettir. Firkete oyası tekniği ile genelde
çember oyaları, ipe pul ve boncuk dizilmesi işlemi yapılır. Günümüzde yaydın
olmamakla birlikte hala kırsal kesimlerde özel olarak yapılmaktadır.
Çitlemek, başka bir
deyimiyle de zürafadır. Oyaların basamak şeklinde görülen, kenarları süsleyen
ilmekleridir.
Fiskil: Oyanın kenar, orta ve tepe kısmına ipliklerin bol bırakılması ile
oluşan pikolardır.
Oya Yapımında Kullanılan Yardımcı Malzemeler ise;
Pul: Metal ya da plastik maddelerden yapılmış, yuvarlak, ince, düz ya da
bombeli, ortası delik, oya yapımında kullanılan gereçtir.
Boncuk: Sedef, ahşap, cam, kristal, porselen türünde, çeşitli maden ve taşlardan
yapılmış, ortası delik, yuvarlak ve kesme şeklinde, oya yapımında kullanılan
küçük, hoş görünümlü cisim tanecikleridir. Yuvarlak boncuk, boru boncuk ve
nazar boncuğu çeşitleri ile piyasada bol miktarlarda bulunabilmektedirler.
Sanatsal açıdan oyacılık
El
sanatları grubuna giren ev ve süs eşyası türünden olarak, takı ve süs amacıyla
ağırlıklı olarak hanımlar tarafından kullanılan estetik ve sanatsal özelliklere
sahip bir eşya türüdür. Oyayı ağırlıklı olarak bayanlar kullandığı gibi yine bayanlar
tarafından üretimi yapılmaktadır. Oyacılık ve özellikle oya yapımı çok ince ve
narin bir el işleri sanatıdır. Ekonomik getirisi de olduğu için sanat ile
birlikte ticari bir iş kolu haline getirilerek yaygınlaştırılmış, binlerce kişi
tarafından en ince ayrıntılarına kadar öğrenilmiş olan bir sanat türüdür. Oya
için, Gönen’li hanımların el emeği, göz nuru ve büyük bir sabırla nakış nakış işleyip dokudukları bir şaheserdir diyebiliriz.
Oya yapımı adeta bir sanat dalı; ve onu ruhuyla,
zarafetiyle, hassasiyeti ve engin sabrı sayesinde, iğnesinin ucuyla ilmik
işleyen kişiyi de bir sanatkar olarak adlandırabiliriz.
İğne oyası, gereci
genellikle iğne olan, iğnenin çekilmesi sonucu meydana gelen iplik düğümlerinin
ya da ilmiklerin üst üste tutturulması işleminden ibarettir.
izafet.Com - İğne oyası nasıl yapılır Yapılan araştırmalara sonuçları
değerlendirildiğinde, oya kelimesinin başka dillerde karşılığının bulunmaması
bu sanatın Türklere ve özellikle Türk kadınına özgü bir sanat olduğu anlamına
gelmektedir.
Geleneksel kültürümüzün ve
kaybolmakta olan el sanatlarımızın en önemli örneklerinden biri olan ve sadece
Türk insanına özgü iğne oyaları, düz renkli veya basma çember kumaşların,
kreplerin, mendillerin, gömleklerin önlerine, yaka ve kollarına renkli ipek,
pamuklu ve naylon ipekle, iğne ile yapılan çok zarif bir örgü türüdür.
İğne oyası motifleri oluşturulurken
renkler açık-koyu, koyu-açık olarak kullanılmaktadır. Bunun nedeni ise iki veya
üç boyutlu olan oyalarda motiflerin vurgulanması ve monotonluğun kırılarak
estetiklik ve sanatsal görsellik kazandırılmasıdır.
İğne oyası için aranılan en önemli
özelliğin sık, smetrik görünüm ve muntazam bir dizaynda
olması vurgulanmakla birlikte desen seçiminde de şahsa özel zevkler ön plana
çıkmaktadır. Oyalar genellikle yazma ve fular kenarına uygulandığından daha çok
bohça içinde muhafaza edilmektedir. Oyanın sertleşmesini sağlamak üzere yöntem
olarak en çok sabun kolası kullanılmaktadır. Ancak günümüzde bu uygulama
yapılmamaktadır.
İğne oyası yapan hanımların
araç olarak; iğne ve tığ, gereç olarak da; daha çok sentetik (naylon) ip
kullandıkları gözlenmiştir.
İğne oyalarının uygulama alanları çeşitlilik göstermekle beraber
daha çok çember (Tülbent), başörtüsü (Namaz Örtüsü) ve oda takımlarında yaygın
olarak kullanılmaktadır.
El emeği göz
nurunun en küçük motifine kadar yansıdığı oyalar, onu dokuyan hanımların
duygularının ve sanat gücünün terkibinden doğan birer sanat abidesi
durumundadır.
İğne oyası sanatçıları
iğne oyasını yaparken, ümit, sevgi, acı, pişmanlık, öfke, hayal kırıklığı,
mutluluk, coşku gibi insan duygularını, hatta toplumsal olayları ve ulusal
kahramanlarla ilgili duygu ve düşüncelerini renkler, şekiller ve desenlerle
kompozisyon bütünlüğü içerisinde anlatmaktadırlar.
Örneğin eski
tarihlerde bir evin gelini gelin hamile olduğunu al renkli güllü oyalarla,
bahtsızlığını mezar taşı adlı kahverengi oyalarla, kavgalı ise kırmızıbiber
motifli süslü oyalarla anlatırmış. Yani iğne oyası yapımı bir dil, bir lisan,
bir yazı ve bir haleti ruhiye işlevlerini de görürmüş.
Başlıca Oya çeşitleri
İĞNE OYALARI
Dünya literatürüne
"Türk Danteli" olarak giren iğne oyalarımız, ilk bakışta dantelle
benzerlik gösterse de, bir alan oluşturan ve mutlaka bir eşyaya dikilmek üzere
yapılan iki boyutlu dantelden, üç boyutlu yapısı ve başlı başına bir süsleyici
olması ile ayrılmaktadır. İğne oyalarının malzemesi genellikle ipektir. İğne
oyasının ortaya çıkıp gelişmesinde en büyük etken, Anadolu'nun İpek Yolu
üzerinde olması ve ipek üretimi yapılmasıdır. Küçük iğnelerle düğümlenmek
suretiyle yapılan oyaların, düğümler sıkıştırıldıkça örgü gözleri de
küçülmektedir. İğne üzerine iplikle ilmik atarak ve iğneyle ipliği bu ilmik
içinden çekerek yapılan iğne oyalarının, kare ve üçgen olmak üzere iki ilmek
çeşidi bulunmaktadır. Tekli sarma veya çiftli sarma biçiminde yapılabilen iğne
oyalarının, tekli sarmasında, önce kumaşa batırılan iğnenin üstüne ipliğin
sağdan sola doğru çevrilmesiyle bir halka oluşturulur.
İlmekler belli aralarla tekrar edilerek
zürafa adı verilen birinci sıra tamamlanır. Dönüş sırasında aynı ilmek soldan
sağa doğru yönlendirilen halka içinden geçirilerek yapılmaktadır. İkinci sıra
ise ya birinci sıradaki ilmeklerin birleşme noktalarına ya da ilmeğin ortasına
iğneyi batırarak aynı işlemler sürdürülerek kök, kaya ve ana oya gibi bordürü
oluşturacak motifler meydana getirilerek yapılmaktadır. Örgü desenlerine,
bölgelere göre örücüler arasında birli, pirinç, Mecnun yuvası, Trabzon/Trabzon
vb. adlar verilmektedir. İğne oyalarında bir çiçek, bir yaprak başlı başına bir
örnek sayılmaktadır. Bunların kullanıldığı yere göre çeşitli biçimlerde
dizilmesinden kompozisyonlar oluşmaktadır. Bu kompozisyonları;
Ulamalar
Yemeni oyaları
Hotoz oyaları
Taç oyaları
Dal oyaları
Saksı oyaları
Kese oyaları olarak sıralayabiliriz.
Motiflerin dik
durmasını sağlamak için at kılı, anten teli, son zamanlarda misina kullanıldığı
gibi, ayrıca yumurta akı, şeker veya jelâtin ile de kolalanmaktadır. İğne
oyalarında tabii ipek iplik, pamuklu iplik kullanıldığı gibi pul, boncuk vb.
süsleyici gereçlerle yapılan örneklerden oluşan çeşitleri de görülmektedir.
Oya Çeşitleri
İğne
Oyası
Tığ Oyası
Firkete Oyası
Mekik Oyası
Gönen’de
yapılan oya çeşitlerinin başlıcaları; sepette gül, katlı gül, gelin yelpazesi,
kanser oya, gelin tacı, selvi yaprağı, kollu karanfil, kabak çiçeği, zilli
maşa, portakal oya, dut oya, horozibiği, zülem kadeh, beşli kiraz, cilveli
kiraz, tül işi, kirazlı çarık, dutlu biber, hercai menekşe, sinek oya ve marul
oya gibi çeşit ve modellerinden oluşmaktadır. Oyanın tür, model ve
kullanım tercihi olarak yüzlerce çeşidi bulunmaktadır.
Çember Oyası
İğne Oyası (Çember Üzerine İşlemeli)
Sadece Oyası
Çember oyası genelde çember üzerine
işlenmiş olarak satılır. Sadece oya olarak da verilebilir. Alan kişi oyayı
istediği çember üzerine kendisi ekleyebilir. Çember oyasının 200 ün üzerinde
örnek, model ve çeşidi bulunmaktadır. Sitemizde gördüğünüz her türden bütün
oyaların fiyatları işçilik kalitesine, örnek ve modelin içeriğine ve oyanın
sıklığına göre değişir. Biz burada genel, normal vee
çok özel işçilik
ve fiyat tarifelerine yer verdik. Özel model ve işçilik talebinde
bulunanların bu isteklerini bize bildirmeleri ve karşılıklı olarak anlaşmamız,
mutabık kalmamız gerekmektedir.
Oyma İşleme (Tek Yüz)
Ön Yüz İşleme
Üç Taraflı İşleme
Başörtüsü oyası genelde işlenmiş olarak satılır. Namaz örtüsü,
Mevlit örtüsü olarak da adlandırılır. 150 ün üzerinde örnek, model ve çeşidi
bulunmaktadır.
İğne Oyası (Havlu Hariç)
Mekik Oyası (Havlu Hariç)
Havlusu İle Birlikte
Havlu kenarı oyası genelde sadece oya olarak satılır. Havlusu ile
de satılabilir. Alan kişi oyayı istediği havlu üzerine kendisi işleyebilir.
Havlu kenarı oyasının
250 nin üzerinde örnek, model ve çeşidi bulunmaktadır.
Seccade Takımı (Damat Bohçası)
Namazla,
Kur'an Çantası, Havlu, Bohça
Namazla
Seccade
takımının diğer adıda damat bohçasıdır. Özel olarak
yapılan oyalar ürünlerin üzerine dikilir. 20 nin üzerinde örnek, model ve
çeşidi bulunmaktadır.
Vitrin Takımı 6 Parça
Vitrin Takımı 12 Parça
Vitrin takımlarının diğer adı da peçetedir. Oda takımının bir parçasıdır. Her vitrin
modeline göre özel tasarımlar yapılabilir. 100 ün üzerinde örnek, model ve
çeşidi bulunmaktadır.
Takım (6 parça)
Yatak odası takımlarının diğer adı da peçetedir. Yatak odasında bulunan mobilya eşyalar
üzerinde kullanılır. Her yatak odası takımına göre özel tasarımlar yapılabilir.
100 ün üzerinde örnek, model ve çeşidi bulunmaktadır.
Çarşaf Takımı (3 Etek, 2 Yastık)
Çarşaf
Takımı (3 Etek, 2 Yastık Floş )
Çarşaf
Takımı (3 Etek, 2 Yastık Çapa)
Çarşaf takımı, yatak odası karyola üzerinde, yastık ve karyola kanarlarında
kullanılır. Sadece oya olarak yapılır ve
satılır. Alıcı kişi, kendisi kullanacağı kumaş üzerine ekleme yapar.m 30 un üzerinde örnek, model ve çeşidi bulunmaktadır.
Üçlü Takım
Tekli Küçük Sehpa Örtüsü
90x50 (Oval - Yuvarlak)
75x30 (Oval - Yuvarlak)
45x25 (Oval - Yuvarlak)
Sehpa örtüsü oyası genelde sade oya olarak satılır.
Her çeşit sehpa türüne göre yapılabilir. 100 ün üzerinde örnek, model ve çeşidi
bulunmaktadır.
Tane
Takım (3 Adet)
Tepsi örtüsü oyası genelde sade oya olarak satılır.
Her çeşit tepsi türüne göre yapılabilir. 100 ün üzerinde örnek, model ve çeşidi
bulunmaktadır.
Bohça
Kenarı İğne Oyası
Bohça kenarının diğer adı da bohça
köşesidir. Tek olarak yapılır ve bohça
üzerine dikilir. Tek olarak veya bohçasıyla birlikte de satılabilir. 20 nin
üzerinde örnek, model ve çeşidi bulunmaktadır.
Vitrin, Konsol, Orta Sehpa, Şömen (Floş İplik)
Vitrin, Konsol, Orta Sehpa, Şömen (Çapa İplik)
Konsol (Ayna Üzerine)
Salon takımı, komple takım olarak 4 parçadan oluşur. Sade oya olarak yapılır ve eşyaların üzerine
konulur. 100 ün üzerinde örnek, model ve çeşidi bulunmaktadır.
Fiskos (Küçük Masa Örtüsü)
Şömen (Büyük Masa Örtüsü)
Masa örtüsü çok özel bir
oya işleme sanatıdır. Yuvarlak ve kare
modelleri bulunmaktadır. 50 nin üzerinde örnek, model ve çeşidi bulunmaktadır.
Takı Oyaları
Adalye
Cimcime
Coşturan
Çember
Kirpikli
Damarlı
Oya
Papatya
Menekşe
Noel
Ağacı
Sümbül
Sepette
Gül
Yaka
Çiçeği
Yan
Karanfil
Yaka
Oyası
Berivan
Nergis
Deli
Papatya
Kirpikli
Adalye
Kolye
Takımı
Küpeli
:Bu özel oyalar çember üzerlerine işlemede kullanılmakla birlikte,
çeşitli takı ve süslemelerde de yaygın olarak kullanılmaktadır..
Fulor, çember çeklinde, ince uzun bir üründür. Hanımlar boyunlarına dolayarak, atkı veya
boyun örtüsü şeklinde kullanır. Tek olarak yapılır ve kumaş üzerine dikilir.
Tek olarak veya kumaşıyla birlikte de satılabilir. 20 nin üzerinde örnek, model
ve çeşidi bulunmaktadır.
Kına Çeyiz Seti
Kına sepeti, mendil, tepsi, kurdele v.s
Kına seti iğne oyası olmayıp, kına, nişan,
sünnet, açılış törenlerinde kurdele kesimi ve çeşitli türlerdeki eğlence ve
kutlamalarda kullanılır.
Çetik
El
İle Örme
Çetik el ürünü olup
hanımlar tarafından kullanılır. Yüzlerce çeşit ve modeli vardır..
Bebek Örtüsü
Kumaş
etrafına dikiş
Kına Kesesi
Özel
Dikiş (1pakette 50 Adet - 10x14 CM)
Çeşitli kumaşlardan istenilen ölçülerle yapılır.
Mendil
Mutfak Takımı
Ev Tekstili
Ev
tekstili özel makine işçiliği olup, yüzlerce modeli bulunmaktadır.
Diğer Oya Türleri
Mendil
Çay
Tabağı Altı
Namaz
Takkesi
BONCUK OYALARI
Boncuk
oyaları, ipek, pamuk ve sentetik ipliklerden boncuk kullanılarak yapılmaktadır.
Tığ ve iğne ile yapılan oyaların uçlarına çeşitli boncukların geçirilmesi
suretiyle meydana gelmektedir.
İşçiliğine
ve işlendikleri araçlara göre değişik adlar almaktadır. Anadolu'da en çok
rastlanan ve kullanılan oya çeşididir.
TIĞ OYALARI![]()
Tığ
oyalarında daha çok pamuk ipliği kullanılmakta ise de son zamanlarda sentetik
ipliklerin tercih edildiği görülmektedir. Tığlarla zincirlenerek örülmektedir.
İplikle bir ilmek (halka) oluşturulmakta sonra tığa sarılan iplik bu ilmeğin
içinden geçirilerek çekilmektedir. Zincirden oluşan ilmekler, sıralar biçiminde
üst üste örülerek motifler oluşturulmaktadır.
Bazı örneklerde ilmeklerin araları ve içi
farklı sayı ve dolama çeşitleri ile boş bırakılmakta veya doldurulmaktadır.
Böylece boş ilmekler ve dolu yüzeyler yanısıra farklı atlamalar ve değişik
boyutta deliklerle değişik motifler oluşturulmaktadır.
MEKİK OYALARI
Mekik
oyalarının malzemeleri de tığ oyalarında kullanılanlarla aynıdır. Belli
uzunlukta bir ipliğe, istenen motifin şekline göre mekikteki iplikler
halkalanarak işlenmektedir. Yapımı iğne oyalarından daha kolay, tığ oyalarından
daha zordur.
Tekniği hacimli motiflerin örülmesine
elverişli olmadığı için iğne ve tığ oyaları kadar çeşitleri bulunmamaktadır.
FİRKETE/FİLKETE
OYALARI
Filkete oyalarının malzemesi de genellikle pamuk
ipliğidir. Ancak son örneklerinin sentetik iplerden yapıldığı görülmektedir.
Bir filketenin iki sapına iplikler geçirilip tığ ile
orta kısmından bağlanarak işlenmektedir. ![]()
Filketenin enine göre meydana gelen bu örgülerin kenarlarına
tırtıl, boncuk veya pul geçirilerek yapılan örnekleri de bulunmaktadır.
Dikilecek kısım ayrıca zincir çekilerek hazırlanmaktadır.
KOZA OYALARI
Koza oyalarının malzemeleri koza parçalarıyla ipektir. Oyanın esas
motifleri kozalarla yapılmaktadır, sonra da iğne veya tığ ile örülmüş kısımlara
eklenmektedir. Bazen kullanılan kozalar muhtelif renklerle boyanmaktadır.
İşçiliği iğne oyaları kadar zor ve zaman almaktadır.
DOKUMA OYALARI
İnce
şerit şeklinde olan bu oyalar, atkı ve çözgüsü olduğu için bu ismi almaktadır.
Diğer örgülerden gerek teknik ve gerekse oyaların özel biçiminden dolayı
farklıdır. İsminden başka oya ile alakası olmayan dokuma oyalar ekseriye üç
renkli ipliklerle işlenmektedir
MUM OYALARI
Koza
ve yün oyalarıyla aynı tekniktedir, motifler renkli mumlarla hazırlanmaktadır.
Isıdan ve fazla el değmesinden dolayı bozuldukları için çeşitlerine
ulaşılamamaktadır. Gelin başlarında en güzel örneklerine rastlanmaktadır.
YÜN OYALARI
Malzemeleri
genellikle yün, çok kere pamuk ipliğidir. Koza oyaları gibi oyanın bir kısmı
iğne veya tığ ile örülmektedir. Yünlerden yapılmış motifler iğne veya tığ ile
işlenmiş kısma dikilerek meydana getirilmektedir. Motiflere göre istenen şeklin
verilmesi için zamk, kitre veya bunların yerini tutan yapıştırıcı bir madde ile
ıslatılarak şekillendirilmektedir
Nasıl Sipariş Vereceksiniz
İstediğiniz oyaların fotoğraf
numaralarını ve fiyatlarını yazarak kaç tane alacağınıza da karar verdikten
sonra, sipariş listeniz ile isim, adres ve telefonunuzu da bize bildiriyorsunuz.
Yukarıda belirlenen komisyon tutarlarını da mevcut miktara ilave ederek hesap
ödemesini gerçekleştiriyorsunuz. Sipariş tutarının tamamını Kadir Demircan
101197 no'lu posta çeki hesabına yatırdıkdan sonra telefonla yatırdığınıza
dair bilgi veriyorsunuz. Hesaba havale
ücreti 1 TL olup, her türlü havale ve
kargo ücretleri müşteriye ait olmaktadır. Normal pazar siparişleriniz 3 gün
içinde, özel siparişlerinizde karşılıklı anlaşma yoluyla belirlenen en makul
süreler içerisinde kargoya teslim edilmektedir. Özel siparişlerde sipariş
tutarının 3%1 peşin, 3%1 yarısında, 3%1 ide teslimatta ödeniyor.
Fiyat Farklılıkları
Komisyonumuzun oya satışları ağırlıklı olarak Filoş iplikle yapılan oyalar
içindir. Çapa iplikle yapılan oyaların fiyatları % 40 oranında yüksek, dantel
oya ise % 40 oranında daha düşüktür. Çapa ve dantel oyalar özel siparişle temin
edilir.
Alışverişleriniz kesinlikle çok güvenlidir.
Çünkü bu hizmet;
resmi bir sivil toplum kuruluşu olan ve dünya çapında tanınan, Gönen
Tanıtım Araştırma İletişim Bilim Proje ve Rehberlik Merkezi Derneği GönTAM'ın
bünyesinde faaliyet gösteren Gönen Oya Çeyiz El Sanatları Üretim Eğitim Tanıtım
ve Pazarlama Komisyonu Başkanlığı ve Keşif Pazarlama Tic. İşletmesi tarafından
yürütülmektedir. Oya sitesi ve komisyonu yoluyla, komisyon üyesi hanımlar, oya
pazarı esnafı ve ticari işletme sahibi üyelere ait ürünlerin pazarlaması
yapılmaktadır. Komisyon gelirleri oya
komisyonunun çalışmaları, proje uygulamaları, derneğin, oya sitesi ve
televizyonunun zaruri giderleri ile Gönen oyasının yurt ve dünya çapında
tanıtımında kullanılır. Gönen'de ticari işletmesi, iş yeri olmayan ve kayıt
dışı çalışan güvenli olmayan kişilerden kesinlikle ürün alınmamalıdır.
Komisyonumuzun amacı ticaret değil, Gönen oyasının
tanıtımı, el emeğinin korunması ve oya kullanımının Türkiye ve dünya genelinde
kullanımının özendirilmesi ve yaygınlaştırılmasının sağlanmasıdır. Komisyon
doğrudan, üreticiden ürünü almakta ve pazarlamaktadır. Kar oranları açıkça
belirtilmiştir. Ürünlerin üzerine alış fiyatları yazılmaktadır. Dolayısıyla
komisyonunuzdan oya almak hem daha karlı, avantajlı ve de daha güvenlidir.
Ürünler Kalitelimidir
Tabiî ki ürünler kalitelidir, ancak emeğe ve
işçiliğe göre fiyatlar değişmektedir. Özürlü ürün kesinlikle gönderilmez,
yanlışlıkla gönderilse dahi hemen değiştirilir. Çok özel bir ürün istiyorsanız,
alıp satmayacaksanız, paranıza kıyacaksınız. Çünkü oya, el emeği göz nurudur.
Fiyatı yüksek bir oya daha fazla değere sahiptir. Örneğin amacınız illa bir
çember almaksa, oyasız bir çemberi tanesi 2 TL den alabilirisiniz. Bu çember de
sizin işinizi görebilir. Oyalı bir çember almak istiyorsanız en az 13 TL yi
gözden çıkarmalısınız. Çember oyasının yapımı 1 ile 2 gün sürmektedir. İnsan
emeği ve yevmiyesi hesaba katılmalı ve insan hakkının kutsallığı korunmalıdır.
Sitede gördüğüm ürünün aynısını
alabilir miyim
Gördüğünüz oyanın aynısını bulabilme şansınız %70
dir. Ama aynısını özel sipariş yoluyla
yaptırabilme şansınız % 100 dür. Özel siparişli oyanın fiyatında farklılık
olabilir. Sitede gördüğünüz oyanın daha iyisi veya farklı modelleri de
bulunabilir. Çünkü oya, fabrikasyon yapımı değil, el sanatları ve emek ürünü olduğundan her zaman aynı oyayı
bulabilmek zor olabilir..
Garantisi Varmı- Geri İade Olur mu
Hiçbir kişiye kesinlikle özürlü ürün gönderilmez.
Müşteri bir hafta içerisinde özürlü ürünü veya yanlış siparişi iade ederek başka ürün ile
değiştirebilir. Hiçbir şekilde para iade edilmez. Aynı ürün diğer ürünle
kesinlikle takas yapılmaz. Sipariş
verilirken iyi düşünülmelidir.
Gönen iğne oyasına nasıl sahip olabilirsiniz
Bir telefonla, cep
telefonu mesajıyla, internet üzerinden mesincer gönderme yoluyla veya eski usul
mektup ve telgrafla dahi istediğiniz oyaya sahip olabilirsiniz.
İstediğiniz oya örneğini satın alabilir veya sipariş vererek yaptırabilirsiniz.
Oyaların fiyatları işçiliğine ve kalitesine göre değişmektedir.
Sahip olmak istediğiniz oyanın isim ve kot numarasını bize bildirerek sipariş
verebilirsiniz.
Sipariş verdiğiniz oya elimizde mevcut ise 5 gün içerisinde, mevut değil ise 10
ile 60 gün içerisinde yapılıp teslim edilecektir.
Siparişlerde % 20 peşinat alınması prensip gereğidir. Bu miktarla oyanın ham
medde ihtiyacı karşılanır.
Siparişleriniz kargo ile teslim edilecek olup, ödeme ürünü teslim alırken
yapılacaktır.
100 YTL den yukarısı siparişlerde kargo ücreti bize aittir.
Satın aldığınız oyayı beğenmediğiniz takdirde 10 gün çerisinde değiştirme
hakkınız vardır. Oyayı perakende aldığınız gibi, ticari olarak toptan da alıp
satabilirsiniz.
İş ve Ticari Potansiyel Açısından Oyacılık
Gönen’de özellikle evli
ve dar gelirli ailelere mensup kadınlar ve genç kızlar başta olmak üzere halk
arasında oya yapımı oldukça yaygın düzeydedir. Boşa geçen zamanlarını
değerlendirmek ve eşinin aldığı siparişlerin zamanında yetiştirilmesine katkı
sağlamak üzere erkeklerden de gizlice oya yapanların bulunduğu söylenmektedir.
Oyacılık sektörü Gönen'in bu günkü yapısı itibariyle; ticari ve ekonomik
hayatına can veren en önemli hayat damarlarından birini oluşturmaktadır. Şehir
ve köyler dahil olmak üzere ilçe genelinde birçok aile
kısmen de olsa, oya yapıp satarak kendisine ek bir gelir sağlamaktadır.
Kadınlar arasında yaygın olan bir deyim şudur;
"Oya yaparak, pazar parasını çıkarıyorum" derler. Bir kişinin bir
hafta süresince boş zamanlarını oya yaparak değerlendirmesi ve çalışması
halinde, haftada 50 ile 120 YTL arasında ekonomik bir gelir
sağlayabilecek oya işi yapabildiği belirtilmektedir.
Gönen’de oyacılık sektörü bu kadar hızlı bir şekilde gelişince; 1994 yılında
ilk defa 5 - 6 Eylül tarihlerinde iki gün süren muhteşem bir "Oya Festivali" etkinlikleri
düzenlenmesi kararlaştırılmış ve uygulanmış, 2004 yılından itibaren de “ Ulusal Oya ve Çeyiz Fuarı” na
dönüştürülerek ulusal düzeyde bir boyut kazandırılmaya çalışılmıştır..
Oya festivaline günler kala, Gönen Kaplıcaları Sponsorluğunda, Gönen
Belediyesi ve Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü tarafından oyacılık yarışması
düzenleniyor. Oyacılar bu yarışma için "Oda takımı ve Başörtüsü" dallarında oya yaparak eserlerini
teslim ediyor ve festivalden önce, en usta oyacıların oluşturduğu bir jüri
önünde oyalar değerlendirilip oylanıyor ve dereceye girenlere festival gününde
düzenlenen bir törenle altın ve naylon yumak ödülleri veriliyor. Ayrıca
yarışmada birinci gelen oyalar, yıldız otel bünyesinde camekânlı özel bir
müzede devamlı olarak sergileniyor.
Gönen Oyasının Farkı
Oyanın Gönen'den sonra
İzmir’in Ödemiş ilçesi, Kütahya, Mardin gibi bazı yörelerde de yapıldığı
biliniyor. Diğer bölgelerden Gönen’i ayıran en ayrıcalıklı özellik
ise “Gönen Oya Pazarı”nın olmasıdır. Diğer bir farkı
ise; Gönen’de yapılan iğne oyacılığının Türkiye ve Dünyada bir numara
olarak, sanatsal içerik ve işçilik değeri açısından kalite ve otoritesini
koruduğu çeşitli kişi ve kaynaklarca da doğrulanmış olmasıdır. Oyanın makbul
olanı naylon iplikle yapılanıdır. Ancak ne yazık ki Gönen oyasının tanıtımı
ülke genelinde yeterince yapılamadığı için hak ettiği yere gelememiştir.
Oyacılığın geliştirilmesi, ülke ve dünya pazarlarında ve fuarlarında
tanıtılması, emeklerin korunması, mağduriyetlerin önlenmesi için 2006 yılında
Gön OyaDer ismiyle Gönen Oyacılık, El Sanatları ve Çeyizcilik Eğitim
Yardımlaşma Tanıtım ve Pazarlama Derneği ismiyle bir dernek kurulmuştur. Dernek
büyük bir oya sitesinin kuruluşu ve 10.000 adet oya katalogunun basılıp
yayınlanmasıyla ilk ve en büyük faaliyetini tanıtım ve reklâmla başlatmayı
planlamaktadır.
Gönen oyasının yurt dışına ihracatı henüz söz konusu değildir. Gönen oyası Yurt
dışına sadece Türkler ve yakın komşumuz Yunanlı ve Bulgaristanlı turistler
tarafından çıkarılmaktadır.
Gönen’de oya satışları kaplıcalara bağlı olarak gelişmektedir. Kaplıcalar için
gelen yerli turistlerin neredeyse tamamı Gönen oyasını bilmekte ve büyük bir
ilgi göstermektedir. Gelen turistlerin neredeyse dörtte ikisi geri dönerken
yanlarında süs eşyası, takı, hediyelik eşya ve Gönen hatırası olarak kendisine
ve yakınlarına birkaç parça Gönen Oyası alıp götürmektedir.
Oyanın yapılışı
İğne oyası yapılırken
şunlara dikkat edilir;
1-İpliğin pürüzsüz ve
bükümlü olması
2-İlmik büyülüklerinin aynı olması
3-İlmik düğümlerinin sıkı olması
4-İlmiklerin net olması
5-Oyanın kirlenmemesi için kolanın temiz olması
6-İğne oyasının sağa ve sola gidip dönerek yapılması
7-Yapıldığı tarafın oyanın tersi olması
8-Naylon iplikle yapılan oyaların sıcak ütü ile ütülenmemesi
İğne oyası yapılışı
İğne oyası ilmeklerin yan yana
gelmesiyle oluşan zürafaların tekrarlanmasından meydana gelir. Yapılış tekniği
bakımından gözemeli (delikli) ve gözemesiz (sık iğne) olarak ikiye ayrılır.
Anadolu'nun çeşitli yörelerinde
yapılan iğne oyaları; kullanılan araç ve gereç, motif, renk kompozisyonu, model
ve kullanım alanları bakımından çeşitli farklılıklar göstermektedir.
Örneğin Gönen’de oyanın hemen her
çeşidi ve türü yapılmasına rağmen, Hasanbey köyünde masa örtüsü oyası ön
planda, Çanakkale’nin Biga ilçesinde Çember oyacılığı ön planda, Balıkesir ili
Bandırma ilçesinde de tığ işi ve dantel oyacılığı ön plandadır.
Oyalarda kullanılan başlıca araçlar;
kumaş, iğne, iplik, makas, tığ, model örneği, fotoğraf, fotokopi, pul, boncuk,
kâğıt, at kılı, saç, ince tel, cetvel, ütü, boya, kola, şeker gibi malzemeler
kullanılır.
Oya yapımında kullanılan yardımcı malzemelerin özellikleri;
Kullanılacak malzemelerle yapılacak ürüne uygun olarak seçilmelidir.
Oya Yapımının Pratik
Olarak Anlatımı
İğneyi
kumaşa normal bir şekilde geçirin.
İğneyi
ilk battığınız yerin biraz ilerisinden aynı şekilde tekrar kumaşa batırın. Fakat
ilk battığınız yerden çıkan ip iğnenin üzerinde olacak.
İğnenin
delik kısmından ipi tutup, iğnenin altından dolayın.
İpi
kendinize doğru yatırın.
Yavaşça
iğneyi çekin.
İyice
çekip düğümleyin.
Yine
aynı mesafe uzaklıkta bir batış daha yapın ve aynı düğüm işlemini tekrarlayın.
Bombeler
yaparak devam edin.
Üst
sıraya geçerken kumaşın arka yüzünü çevirin. bombesiz
bir dönüş düğümü atın. Dönüşleri hep bu şekilde yapın.
İkinci
sırada iğneyi alttaki sıranın bombelerinin ortasına batın. ve
yine bombeli düğüm yaparak devam edin.
pramitimiz
bitmiştir. Üzerine aynı işlemi ( bombeli düğüm) yaparak simli ya da renkli iple
çevreleyebilirsiniz. İğne oyasında genel teknik bu düğüm olayıdır.
Bombeleri
uzunlu kısalı bırakarak modeller değişir.
Gözemeli ilmik, daha çok üç boyutlu
oyalarda kullanılırken, gözemesiz ilmik kenar oyası denilen ve kumaş (başörtü,
mendil, yaka v.b) kenarına yapılan oyalarda tercih edilir.
İğne oyası, ipliği iğne üzerine bir veya iki defa
dolayarak yapılır. Türklerin yaptığı iğne oyasında iplik iğne üzerine 2 defa
dolanır ve genellikle kenar motifleri, suları yapılır. Oyaya sağdan sola doğru
devam edilir. Arap oyalarında iplik iğneye bir defa dolanır. Bu çok basit bir
düğümdür. Genellikle ara suları yapılır ve bazı motiflerin düzgün işlenebilmesi
için kâğıt üzerinde çalışmak icap edebilir.
İğne oyası ilmiği yapmak için
(zürafa); Kenar kıvırması yapılan örtünün kenarına işaret parmağına paralel
olarak başparmağınla tut ve işaret parmağınla sıkıştır. Sağ taraftan ipliği
kenara pekiştir. İpliği pekiştirdiğin yerden 2mm sola batır (iğne kumaş
kenarına
Zürafa iğne oyasının esasını teşkil eder.
Zürafalar tekrarlanarak iğne oyasından su ve motifler yapılır. İplik iki defa
sarılarak çalışılırsa oya daha dik ve net durur.
İğne
oyası nerelere yapılır
Şerit üzerine, Zincir üzerine, Zincir
üzerine, Kumaş kenarına yapılır.
Oya yapımında genellikle ipek iplikler kullanılır. Ancak son
zamanlarda ipek iplik yerini floş ipliğe terk etmiş vaziyettedir. Desene göre
sertlik verilmek istenirse at kılı, saç ve ince tel işleme esnasında oya
arasından yürütülür. Oya bittikten sonra kitre, jelâtin, yumurta akı veya şeker
ile sertleştirilip şekil verilebilir.
İğne oyası yapılırken şunlara dikkat edilir;
1-İpliğin pürüzsüz ve bükümlü olması
2-İlmik büyülüklerinin aynı olması
3-İlmik düğümlerinin sıkı olması
4- İlmiklerin net olması
5-Oyanın kirlenmemesi için kolanın temiz olması
6-İğne oyasının sağa ve sola gidip dönerek yapılması
7-Yapıldığı tarafın oyanın tersi olması
8-Naylon iplikle yapılan oyaların sıcak ütü ile ütülenmemesi
Çok eski bir geçmişi olan oyalar, hemen her bölgemizde yapılmakta ve bölgelere
göre özellik taşımaktadır. İğne oyaları benzedikleri cisimlere, eşyalara
ve şekillere göre adlandırılır. Aynı örneğe ayrı bölgelerde değişik adların
verildiği de görülmektedir. Mesela Çember oyasına doğu illerinde Yemeni
denilmektedir.
İğne
oyası, gereci genellikle iğne olan, iğnenin çekilmesiyle meydana gelen
düğümlerin ya da ilmiklerin üst üste tutturulması işlemidir.
Desen İçin
Faydalanılan Kaynaklar
Tabiattan,
Manzaralardan,
Geometrik şekiller
Yapılmış örnekler
Resimler.
Uygulandığı Yerler
Ev Dekorasyonunda
Oda takımları,
Pano
Masa örtüleri,
Vitrin takımları,
Abajur,
Yastıklar,
Perde,
Yatak örtüleri,
Sofra takımları,
Yatak takımları.
Giyim Aksesuarları
Giyim süslemelerinde,
Şal,
Yemeniler,
Namaz örtüleri,
Çanta,
Şapka,
Buluz,
Fular,
Çeşitli kenar temizlemeleri.
Kullanılan İplikler
Yün iplikler,
Dantel iplikler,
Orlon,
Kukalar,
İbrişim,
Kordone,
Sentetik iplikler,
Sicim.
Oyalarda Kullanılan İplik Çeşitleri
Pamuklu iplikler; merserize, koton,
Keten iplikler; dantel iplikleri, sicim,
Yün iplikler; tiftik, tavşan yünü,
İpek iplikler; ibrişim, ipek,
Sentetik iplikler; naylon(bobin), orlon.
Oyalarda Kullanılan
İpliklerin Özellikleri
Pamuklu İplikler
Merserize: Çeşitli kalınlıkta, az bükümlü,
parlak çeşitli renkleri bulunmaktadır. Tığ oyasında daha çok kullanılmaktadır.
Buluz, çanta, şal
vb ürünler yapılmaktadır.
Koton: İki kat ipliğin bükülmesinden,
çeşitli kalınlıkta ve renkte bulunur.
Bütün oya tekniklerinde kullanılır. Abajur, kenar süslemeleri, vb.
Keten İplikler
Dantel iplikleri: Normal bükümlü sağlam, ince parlak görünüşlüdür. Beyaz ve
çeşitli renkleri bulunmaktadır. İplik kalınlığı numaralara göre değişmektedir.
Örtüler, sofra takımları, kenar süslemelerinde, perde vb. kullanılır.
Sicim: Bükümlü, sağlam bej renkte ipliktir. Oya tekniğinde ince olanları tercih
edilir. Tığ oyası yapımında kullanılır. Genellikle çanta, abajur, şapka vb
yapımda kullanılır.
Yün İplikler
Koyun, tiftik, tavşan yünlerinden yapılan iplikler, tığ ve firkete oyasında
kullanılır.
Şapka, buluz, ceket gibi ürünler yapılır.
İpek İplikler
İbrişim: İki kat ipliğin bükülmesinden olur. İnce ve çok bükümlüdür, parlak ve
sağlamdır. İğne oyası yapımında kullanılır. Başörtü kenarları, mendil, vitrin
takımı, masa örtüsü vb. ürünler yapılır.
İpek: Parlak, yumuşak ve çile halinde bulunur. Çeşitli renkleri vardır. İğne
oyası yapımında kullanılır. Başörtü kenarları, giyim süslemelerinde,
yemenilerde kullanılır.
Sentetik İplikler
Naylon iplikler: İnce, parlak, çok sağlam ve çok bükümlü ipliklerdir. Çeşitli
renkte ve kalınlıkta bulunurlar. Oya tekniklerinin hepsinde kullanılır. Yazma,
masa örtüleri, salon takımları, çeşitli kenar oyaları yapılır.
Orlon: Normal bükümlü, parlak ve çileler
halinde bulunur. Tığ, firkete oyalarında kullanılır. Şal, buluz, masa örtüsü, yatak
örtüsü vb. ürünler yapılır.
Oyalarda Kullanılan Kumaşlar
Oyalar, ürün olarak yapılabildiği gibi kumaş kenarlarına da yapılarak
uygulanabilir.
Kumaşla yapılmış ürüne estetik bir değer katar. Ürünün kenarına doğrudan
yapıldığı gibi,
köşe ya da katlanmış kenarlara tutturma ile de oya tekniği uygulanır. Oya
yapımında,
özellikle ince dokunuşlu kumaşlar tercih edilir.
Ödemiş ipeği,
Organze,
Keten,
İpek,
Şifon,
Terilen,
Krep jorjet.
İğne Oyası Yapılırken Dikkat Edilecek Noktalar
İlmiklerin
net olması,
İlmik düğümlerinin sıkı yapılması,
İpliğin kaliteli ve pürüzsüz olması,
İlmik büyüklüğünün aynı olması,
İğne oyasının sağa ve sola gidip gelerek yapılması,
İpek ipliğin, bükümü net olmalı,
Sentetik iplikle yapılmış oyaların sıcak ütü ile ütülenmemesi.
TIĞ DANTELİ YAPMA
Tığ
işlemelerinin Anadolu el sanatları içinde yaygın olarak kullanıldığı bilinmektedir.
Yapılışı kolay, ekonomik, sağlam ve estetik bir görünüşü vardır. Uygulama alanı
çok geniştir.
Tığ Dantelinin Tanımı
İplik ve tığ kullanılarak elde yapılan, ilmiklerden meydana gelen ve zincir adı
verilen
tekniğin uygulaması ile oluşan örgü tekniğidir.
Tığ Dantelinin Uygulandığı Yerler
Çeşitli örtüler,
Giyim süslemeleri,
Çeşitli kenar temizlemeleri,
Mendil,
Örtü kenarları,
Yemeni kenarları,
Yatak örtüleri,
Yatak takımları,
Sofra takımları,
Buluz,
Ceket,
Şal.
Tığ Dantelinde Kullanılan İplikler
Dantel İplikleri: Normal bükümlü, sağlam, parlak görünüşlü, numaralarına
göre kalınlık ve inceliği değişen çile veya yumaklar halinde bulunur.
Yün İplikler: Çeşitli kalınlıkta, renkte, çile ve yumak halinde bulunurlar.
Orlon İplikler: Çileler halinde, çeşitli renkte, normal bükümlü ve parlak bir
ipliktir.
Sim: Beyaz, sarı ve ebruli renkte makaralar da bulunmaktadır.
Tığ Dantelinde Kullanılan Araçlar
Tığ; adı verilen, bir ucu çengelli diğer ucu düz çelik, alüminyum, tahta,
fildişi, kemik ve plastikten yapılan bir araçtır.
Orta kısmı yassı olanlar tığlar daha kullanışlıdır. Tığ bu kısımdan tutularak
kullanılır.
Tığlar çeşitli numaralarda bulunurlar. Tığlar çaplarına göre numaralandırılır,
30 numara en
ince, 9 numara en kalın olanlarındandır.
Tığ Danteli Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar
Kullanılacak tığın, başı yuvarlak olmalı.
İpliğin yapılacak ürüne göre seçilmesi.
İlmiklerin çok sıkı çekilmemesi.
Tığın iplik kalınlığına göre seçilmesi.
Tığ Oyası Teknikleri
Tığ ile Zincir Çekme
Tığ dantelinin temel işlemidir. Tığ ve iplikle, ilmekler yaparak birbirinin
içinden geçmesi ile oluşan tekniktir.
Boncuk Oyası Yapma
Boncuk oyası, geleneksel işlerimiz arasındadır. Anadolu da yapılan boncuk
oyaları
günümüze kadar ulaşmıştır. Boncuk yerine inci gibi değerli boncuklar kullanılarak
da
yapılmıştır. Boncukların yanı sıra pul da kullanılmıştır. Boncuk oyaları
süsleme amacı ile
yapılmıştır. Boncuk ve pul oyaları genellikle zincir veya kumaş üzerine
yapılır.
Boncuk Oyasının Tanımı
Boncuk oyaları; iplik üzerine oyanın, desenine göre boncukların dizilerek
tığ veya
iğne ile yapılması ile oluşur.
Boncuk Oya Çeşitleri
Tığ ile yapılanlar
İğne ile yapılanlar
FİRKETE OYASI YAPMA.
Firkete oyası, fazla vakit almayan, gösterişli, kolay yapılabilen
oya çeşididir. Tığ, iplik
ve firkete yardımı ile yapılır. Firkete oyasının genişliği, firketenin
genişliğine göre
değişir. İplik üzerine pul ve boncuk geçirilerek desenin orta ve kenar
kısımlarına boncuk
yerleştirilirse daha güzel görünür. Kumaş kenarına tutturmak için tığ ile
zincir yapılır.
5.1.1. Firkete Oyasının Tanımı
Firkete, tığ ve iplik ile sık iğne tekniği uygulayarak şerit şeklinde yapılan
bir oya çeşididir.
Firkete Oyasının Uygulandığı Yerler
Yemeniler,
Pano,
Masa örtüleri,
Şal,
Yatak örtüsü,
Çeşitli örtü kenarlarında,
Giyim süslemeleri,
Takılarda,
Abajur.
Firkete Oyasında Kullanılan İplikler
Uygulanacak yere göre iplik seçimi yapılır.
Dantel iplikleri,
İbrişim,
Kordone,
Orlon,
Naylon bobinler.
Firkete Oyasında Kullanılan Araçlar
Firkete; Firkete oyasının yapıldığı araca firkete denir. U şeklinde yuvarlak,
uzun metal veya plastikten yapılmıştır.
Tığ; Tığ çelik, tahta, kemik, plastikten yapılmış ucu çengelli araçtır.
Firkete Oyası Yapılırken Dikkat Edilecek Noktalar
İpliğin firketeye fazla sıkı veya bol dolanmaması.
Tığ ile ilmik yaparken sıkı olmamalı.
Firkete hep aynı yönde döndürülmeli.
Tığ sağ elle, firkete sol elle tutulmalı.
Cilalı firkete kullanılmalı.
Firkete dolunca boşaltılmalı.
Ucunun kirlenmemesi için ucu sarılmalı.
Firkete Oyası Teknikleri
MEKİK OYASI YAPMA
Mekik Oyası
Mekik oyası, Anadolu da ve diğer ülkelerde yapılan bir çeşit oyadır. Yapılması
zor gibi görünse de el alışkanlığı ile kolayca yapılır.
Mekik oyası, birbirini takip eden zincirlerden oluşur. Oya zincirlerin den
gelen iplik,
ucundaki mekik ile zincirlerin içinden geçer. Mekik oyaları, desene göre
yapılır. Düz renkte
yapıldığı gibi renkler ayrı mekiklere sarılarak birkaç renk ile de yapılır.
Mekik Oyasının Tanımı
Mekik oyası; İplik ve mekik adı verilen bir araçla yapılan düğüm ve piko
tekniğiyle
oluşan oya tekniğidir.
Mekik Oyasının Uygulandığı Yerler
Giyim süslemelerinde,
Yemenilerde,
Çeşitli örtülerde,
Yastık,
Perde,
Mendil,
Kenar temizlemelerinde,
Şapka.
Mekik Oyasında Kullanılan İplikler
Mekik oyası yaparken uygulanacak yere göre iplik kullanılır.
Naylon iplikler: Çeşitli renkte, çok sağlam, parlak ve bükümlü ipliktir. Yemeni
kenarları, çeşitli örtüler, başörtü kenarları, mendiller v.b. ürünler yapılır.
Dantel iplikler: Bükümlü, parlak, çeşitli renkte iplik olup, çeşitli örtüler,
yastıklar, abajur, giyim süslemelerinde kullanılır.
İbrişim: İnce, az bükümlü, parlak ve çeşitli renkleri olan ipliktir. Vitrin
takımları,
başörtüler, yemeni kenarları, giyim süslemelerinde kullanılır.
Orlon: Kalın, bükümlü, parlak ve sağlam bir ipliktir. Yatak örtüleri, şal, masa
örtüleri vb. ürünler yapılır.
Mekik Oyasında Kullanılan Araçlar
Mekik: Mekik ortadan perçinle tutturulmuş, birbirine yakın beyzi iki
parçadan
meydana gelen mekik oyası yapımında kullanılan bir araçtır. Fildişi, plastik ve
kemikten yapılmıştır. Uzunluğu 7cm eni
ipliğin kaçmaması içindir. Perçinli orta kısmında bulunan delik vardır. Buradan
oya yapılacak iplik bağlanarak sabitlenir ve mekiğe iplik sarılır.
Makas: Mekik oyası yaparken nakış makası kullanılır.
Mekik Oyası Yapılırken Dikkat Edilecek Noktalar
Mekiğe ipliğin fazla sarılmaması.
Düğümleri fazla sıkmamak.
Düğümlerin sol elin baş ve işaret parmağı ile tutulması.
İplik yapılan düğümlerin arasından rahatça geçebilmeli.
Mekik sağ elle yatay hareket etmeli.
Mekik Oyası Teknikleri
KALİTE KONTROL YAPMA
Kalite kontrol, ürün yapım aşamasında da uygulanmalıdır. Ürün
tamamlandıktan sonra
kalite kontrol yapılarak kullanıma hazır hale getirilmiş olur.
Kalite kontrol yapılırken şu hususlara dikkat edilir:
Oya örme eksikliğine
İplikleri çekince sökülmeye
Ürünün ölçülerine uygunluğuna
Alt ve üst yüzeylerde iplik temizlemeye
Oluşan lekeleri gidermeye
İplik Temizleme
Oyalarda iplik temizleme, ürün yapılırken uygulanmalıdır. Ürün bittikten
sonra kalan
iplikler tığ ve iğne yardımı ile tutturulup makasla kesilmelidir.
Leke Çeşitleri
Oyalar yapılırken dikkatli ve temiz çalışılmalıdır. Yapılan üründe lekeler
olmuşsa
üründe kullanılan iplik çeşidine göre temizleme yöntemi kullanılmalıdır.
Leke Temizleme Yöntemleri
Tamponlama Yöntemi
Buharlama Yöntemi
Leke Temizlemede Kullanılan Araç Gereçler
Hazır leke çıkarıcılar,
Leke çıkarıcılar; çözücüler (soda, su, alkol vb),
Temizleyiciler (sabun, deterjan),
Ovucular Ve Emiciler (tuz, talk pudrası vb),
Alkaliler (amonyak, soda vb)
Asitler (limon suyu, sirke vb),
Ağartıcılar (oksijenli su, çamaşır suyu vb),
Mulâj kâğıdı, küvet, ütü bezi, temizlik bezi, ütü gibi.
Kolanın Çeşitleri
Pirinç Kolası: Beyaz açık renk tül ve dantel ile her cins kumaşa uygulanır.
Jelâtin Kola: Tül, dantel ve organze kumaşlarda kullanılır.
Hazır Kola: Bütün ürünlerde kullanılır.
İğne Oyasının Uygulandığı Yerler
Yemeniler
Çeşitli örtüler
Mendiller
Masa örtüleri
Vitrin takımları
Giyim süslemeleri
Yaka iğnesi
Yatak örtüleri
Başörtü kenarları
Pano
Trabzan :
Zürefa ile ana bölümü birleştiren ve trabzana benzeyen bölümdür.
Bıyık: Oya ile kök arasındaki fiskillerdir.
Boru: Oyanın kök ile üst deseni birleştiren boruya benzeyen kısımdır.
İğne oyası imliği yapma
(zürafa); Kenar kıvırması yapılan örtünün kenarına işaret parmağına paralel
olarak başparmağınla tut ve işaret parmağınla sıkıştır. Sağ taraftan ipliği
kenara pekiştir. İpliği pekiştirdiğin yerden 2mm sola bat (iğne kumaş kenarına
Zürafa iğne oyasının esasını teşkil eder. Zürafalar tekrarlanarak
iğne oyasından su ve motifler yapılır. İplik iki defa sarılarak çalışılırsa oya
daha dik ve net durur.
İğne oyası;
- Şerit üzerine
- Zincir üzerine
- Kumaş kenarına
- Başlı başına bir örtü olarak yapılır (genellikle yuvarlak).
Zincir üzerine, tabii çiçekleri renkleri ile kopya edilerek
yapılmış son derece güzel oyalar müzelerimizde hayranlık toplamaktadır.
Oya yapımında genellikle ipek iplikler kullanılır. Desene göre
sertlik verilmek istenirse at kılı, saç ve ince tel, işleme esnasında oya
arasından yürütülür. Oya bittikten sonra kitre, jelâtin, yumurta akı veya şeker
ile sertleştirilip şekil verilir.
İğne
oyalarında aranılan en önemli özelliğin sık ve muntazam olması
vurgulanmakla beraber desen seçiminde de kendi zevkleri ön plana
çıkmaktadır. Oyalar genellikle yazma ve fular kenarına uygulandığından daha çok
bohça içinde muhafaza edilmektedir. Sertleşme yöntemi olarak en çok sabun
kolası kullanılmaktadır.
Geleneksel
kültürümüzde sözsüz konuşma aracı, 200'e yakın çeşidi olan sadece iğne ile
ipeğin ağırtılarak boyanmasıyla yapılan yazma
oyaları, geleneksel motiflerle birlikte günlük oyalardan esinlenerek alınan yeni
motiflerle de zenginleşerek yaşamaya devam etmektedir.
İğne
oyası sanatçıları iğne oyası yaparken, ümit, sevgi, acı, pişmanlık, öfke, düş
kırıklığı, mutluluk, coşku gibi insan duygularını hatta toplumsal olayları ve
ulusal kahramanlarla ilgili duygu ve düşüncelerini renkler ve şekillerle
anlatmaktadırlar.
İğne
oyalarında motifleri oluşturulurken renkler açık-koyu, koyu-açık olarak
kullanılmaktadır. Bunun nedeni ise iki veya üç boyutlu olan oyalarda motiflerin
vurgulanması ve monotonluğun kırılmasıdır.
27.Oya fiyatları
Gönen
oya pazarında ve oya - çeyiz dükkânlarında alınıp - satılan oyaların 2010 yılı
itibariyle asgari ve azami fiyatları çıkarılmıştır.
Oya
fiyatları; ulusal ekonomik göstergeler ile arz ve talep durumlarına göre
fiyatlarında da yükselme veya azalma olabilmektedir. Bir nev’i tahta kale
borsasını andırmaktadır. Oya fiyatları kış aylarında oldukça düşmekte, yaz
aylarında da yükseliş göstermektedir.
Çarşıdaki dükkânlarda ve pazarda oya takımlarının bazılarının fiyatları
şunlardır.
Çember fiyatları: 5 YTL ile 30 YTL arası.
Dantel - ara takımları: 70 ile 250 YTL arası.
Dantel etek uçları: 80 – 200 YTL arası
Dantel Kırlentiler: 40 ile 85 YTL arası.
Çapa iğne oyalı fiskoslar: 175 ile 350 YTL arası.
Vitrin oyaları:12 parça: 20 – 50 YTL arası.
Şömenler: 100 – 300 YTL arası.
Pike çeşitleri: 30- 250 YTL arası
Tepsi örtüleri iğne oyası: 4 ile 7 YTL arası.
Havlu işlemeli oya: 7 YTL ile 17 YTL arası.
Namaz örtüleri: 10 – 60 YTL arasında değişmektedir
(Kaynak: Gönen Rehberi Kitabından alınmıştır)Kaynak: Bydigi Forum http://www.bydigi.net/showthread.php?p=1895973